به گفتهٔ منبعی نزدیک به دولت، دو آزمایشگاه شناخته‌شدهٔ هوش مصنوعی چین بدون توقف فعالیت بین‌المللی خود از تشریفات تازهٔ صادراتی عبور کرده‌اند. «یویوان تانتیان»، حسابی در شبکه‌های اجتماعی که به شبکهٔ CCTV وابسته است، اواخر پنجشنبه ۲۲ اکتبر نوشت که DeepSeek و MiniMax ثبت‌نام بر پایهٔ قواعد پیشنهادی دولت را تمام کرده‌اند و روال‌های متن‌باز کردن مدل‌ها و صدور اجازهٔ استفاده از آن‌ها در خارج از کشور را نیز طی کرده‌اند. رویترز، بلومبرگ و ساوت چاینا مورنینگ پست روز جمعه این پست را گزارش کردند.

این ثبت‌نام از پیش‌نویس بازنگری فهرست فناوری‌هایی ناشی می‌شود که صادرات آن‌ها در چین ممنوع یا محدود است؛ پیش‌نویسی که وزارت بازرگانی و وزارت علوم و فناوری روز ۱۶ اکتبر برای نظرخواهی عمومی منتشر کردند. این سند ۲۳ مورد مرتبط با هوش مصنوعی را اضافه می‌کند، از جمله مدل‌های بزرگ، عامل‌های هوش مصنوعی، خوشه‌های محاسباتی و پردازش اطلاعات. ساوت چاینا مورنینگ پست یادآوری می‌کند که برخی بندها، از جمله الزام به ثبت‌نام، بی‌درنگ اجرایی شدند و همین موضوع این نگرانی را پدید آورد که پکن شاید بخواهد جلوی شرکت‌هایی را بگیرد که مدل‌های با وزن باز آن‌ها در خارج محبوب است.

پست وابسته به رسانهٔ دولتی این برداشت را رد کرد. در آن آمده بود که فهرست بازنگری‌شده برای مشخص کردن مرزهاست، نه صرفاً محدود کردن صادرات؛ اینکه تغییرات از نیمهٔ نخست سال با نظر مؤسسه‌های پژوهشی و صنعت آماده می‌شد؛ و اینکه شرکت‌های هوش مصنوعی می‌توانند تجاری‌سازی محصولات خود را مثل گذشته ادامه دهند. به گزارش بلومبرگ، این پست رویکرد چین را با آمریکا مقایسه کرد و واشنگتن را به استفاده از ممنوعیت‌های هدفمند و محاصرهٔ فناوری متهم کرد. پست دومی در روز جمعه که رویترز به آن استناد کرد، می‌گفت کاربران خارجی از دیگر سازندگان چینی مدل‌های متن‌باز خواسته‌اند همین راه را بروند.

نکتهٔ اصلی در تعریف صادرات است. بر اساس توضیحات وزارت بازرگانی چین که AI Affairs خلاصه کرده، ارائهٔ یک مدل محدودشده از طریق API، اپلیکیشن، وب‌سایت یا سرویس نرم‌افزاری صادرات فناوری به شمار نمی‌رود و استقرار سبک روی دستگاه نیز همین حکم را دارد. اما نصب محلی چنین مدلی برای مشتری خارجی مشمول کنترل صادرات است، هرچند شرکت چینی‌ای که آن را در مرکز دادهٔ خود در خارج اجرا کند می‌تواند از مسیر مجوز خودکار استفاده کند. فناوری‌ای که پیش‌تر از راه انتشار متن‌باز یا مقالهٔ علمی عمومی شده، طبق پیشنهاد بیرون از این کنترل‌ها می‌ماند.

هر دو شرکت به کار خود ادامه داده‌اند. DeepSeek روز ۲۰ اکتبر چارچوب استنتاج خود با نام DeepInfer را متن‌باز کرد. به گزارش AI Affairs، شرکت MiniMax برای مناطقی که مجوز قبلی مدل‌هایش آن‌ها را مستثنا کرده بود، از جمله آمریکا، اتحادیهٔ اروپا، بریتانیا و کرهٔ جنوبی، روندی برای درخواست راه انداخته است؛ سازمان‌های این مناطق باید پیش از نصب محلی وزن‌های باز، بررسی انطباق را بگذرانند و مجوز بگیرند.

توصیف رسانه‌ها از این رویداد یکسان نیست و همین تفاوت اهمیت دارد. رویترز از تأیید دولتی برای استفادهٔ جهانی سخن می‌گوید، در حالی که AI Affairs تأکید می‌کند ثبت‌نام با مجوز صادراتی محدودکننده فرق دارد. هیچ‌یک از دو شرکت به رویترز پاسخ ندادند، هیچ بیانیهٔ رسمی وزارتخانه‌ای که نام آن‌ها را ببرد منتشر نشده و فهرست یادشده همچنان پیش‌نویسی در مرحلهٔ نظرخواهی است که ممکن است پیش از نهایی شدن تغییر کند.

منابع