لِوِنت آلپوگه (Levent Alpöge)، ریاضی‌دانی که در Anthropic کار می‌کند، روز ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد گمان می‌کند با کمک Claude، مدل هوش مصنوعی این شرکت، فرضیه ریمان را اثبات کرده است. او در یادداشتی چهارصفحه‌ای در وب‌سایت شخصی‌اش نوشته که روشش فرضیه ریمان تعمیم‌یافته را هم حل می‌کند و با زمان بیشتر باید به نسخه گسترش‌یافته هم برسد. فعلا این فقط یک ادعاست: هنوز هیچ تأیید مستقلی وجود ندارد و داوری همتایان هم انجام نشده است.

چیزی که او منتشر کرده نسخه‌ای صوری از استدلال است که به زبان Lean نوشته شده؛ زبانی که در آن رایانه تک‌تک گام‌های منطقی را وارسی می‌کند. به گفته آلپوگه، Claude هم در بخش ریاضی و هم در صوری‌سازی نقشی اساسی داشته است. او فعلا فقط نسخه Lean را منتشر کرده، چون متن کامل اثبات بسیار طولانی خواهد بود و خودش هم هنوز بر همه ریاضیات به‌کاررفته مسلط نشده است. او می‌گوید قصد دارد آن را به‌طور اصولی بنویسد. طبق گزارش Scientific American، اندرو ساترلند (Andrew Sutherland) از MIT همان روز اعلام نتیجه را به‌طور مستقل در Lean کامپایل کرده است.

این فرضیه را برنهارد ریمان در سال ۱۸۵۹ مطرح کرد و به توزیع اعداد اول مربوط است. یکی از هفت مسئله هزاره است و مؤسسه Clay Mathematics Institute برای هر کدام یک میلیون دلار جایزه گذاشته است. طبق قواعد این مؤسسه، راه‌حل باید منتشر شود و دو سال بررسی را پشت سر بگذارد، پس تصمیم درباره جایزه فعلا فاصله زیادی دارد. تا امروز فقط یکی از آن هفت مسئله، حدس پوانکاره، رسما حل شده است. OpenAI در سپتامبر گفت یک مدل هوش مصنوعی مسئله دیگری، یعنی Navier-Stokes، را حل کرده و ریاضی‌دانان آن کار را ظاهرا درست اما هنوز کاملا وارسی‌نشده توصیف می‌کنند.

واکنش متخصصان پرشور اما محتاطانه بوده است. برایان کانری (Brian Conrey)، از کارشناسان برجسته این فرضیه، به AFP گفت شاید این بزرگ‌ترین رویداد تاریخ ریاضیات باشد، ولی افزود فقط سخنان آلپوگه را دیده و نسخه‌ای از دست‌نوشته را خواسته است. TechCrunch از متخصصان نظریه اعداد می‌نویسد که در یک گفت‌وگوی Zulip استدلال را بررسی می‌کنند؛ کریس بیرکبک (Chris Birkbeck) از دانشگاه East Anglia در آن‌جا اشاره کرده که یک کران کلیدی بر استدلالی از نوع بالابری خودریختی استوار است. به نوشته TechCrunch، بیشتر شرکت‌کنندگان به پایداری نتیجه Lean اطمینان داشتند، هرچند انسان‌ها برای فهمیدن دلیلش به زمان نیاز دارند.

چند پرسش باز مانده است. به گزارش The Verge، Anthropic اظهارنظری نکرده و آلپوگه می‌گوید پیش از انتشار برای مدیرعامل، داریو آمودی (Dario Amodei)، پیام داده بود. این اعلام یک روز پس از شروع معامله سهام Anthropic در Nasdaq رخ داد و آلپوگه می‌پذیرد که این زمان‌بندی می‌تواند بدبینانه تعبیر شود. شرکت در ماه اوت گفته بود نسخه‌ای پژوهشی از Claude نتیجه‌ای قدیمی مرتبط با این فرضیه را بهبود داده، اما انتظار نداشته آن تکنیک به اثبات کامل برسد. Scientific American یادآوری می‌کند که در Lean هم ممکن است مشکلاتی پیش بیاید؛ بنابراین داوران باید تأیید کنند که گزاره صوری‌شده واقعا همان فرضیه ریمان است و فقط به کامپایل‌شدن بدون خطای کد بسنده نکنند.

تلاشی کاملا انسانی هم پدید آمده است. TechCrunch می‌نویسد راوی واکیل (Ravi Vakil)، استاد Stanford، پیش‌نویس اثبات فرضیه تعمیم‌یافته را منتشر کرده که کار پسادکتری به نام الساندرو ماسولو (Alessandro Masullo) است و حدود دوازده سال روی آن کار کرده؛ واکیل آن را کاملا انسانی و بدون هوش مصنوعی توصیف کرده و گفته به‌خاطر خبر Anthropic زودتر منتشرش کرده است. تا زمانی که کارشناسان بررسی هر دو ادعا را تمام نکرده‌اند، فرضیه ریمان باید حل‌نشده تلقی شود.

منابع