Opera می‌خواهد قابلیت‌های هوش مصنوعی صفحه‌های وب به‌جای مرکز داده یک شرکت دیگر، روی دستگاه خود کاربر اجرا شوند. این سازنده نروژی مرورگر از ۲۷ اکتبر عرضه WebAI را آغاز کرد؛ رابطی که از طریق آن سایت‌ها و افزونه‌های مرورگر می‌توانند از یک مدل محلی کمک بگیرند. این قابلیت فعلاً به‌صورت پیش‌نمایش اختیاری در Opera One، مرورگر اصلی شرکت، در دسترس است و قرار است بعداً به Opera GX، مرورگر ویژه بازی، و Opera Neon، مرورگر متمرکز بر عامل‌ها، هم برسد.

توسعه‌دهندگان سه ابزار پایه در اختیار دارند که Opera آن‌ها را Prompt، Decision و Semantic Embeddings APIs می‌نامد. این سه ابزار برای نوشتن متن، مرتب‌سازی یا برچسب‌گذاری محتوا و سنجیدن نزدیکی دو تکه اطلاعات به کار می‌روند. پردازش داخل خود مرورگر انجام می‌شود، بنابراین توسعه‌دهنده نیازی به راه‌اندازی سرور، توزیع کلید API یا پرداخت هزینه هر درخواست به یک ارائه‌دهنده ابری ندارد. نمونه‌هایی که Opera معرفی کرده عمداً ساده‌اند: افزونه‌ای که زبانه‌های شلوغ را مرتب می‌کند، افزونه‌ای که تیترهای فریبنده را علامت می‌زند و افزونه‌ای که آگهی‌های شغلی مرتبط را پیدا می‌کند.

این پیاده‌سازی به یک مدل خاص وابسته نیست. به گفته Opera، کاربران از همین حالا می‌توانند از مدل‌های وزن‌باز Gemma ساخت Google و روی مک‌های مجهز به Apple silicon از مدل داخلی Apple که روی خود دستگاه اجرا می‌شود استفاده کنند. شرکت همچنین WebAI را استانداردی پیشنهادی معرفی می‌کند که به گفته خودش شرکت‌هایی مانند Google و Microsoft از آن پشتیبانی می‌کنند. این توصیف فقط از سوی Opera مطرح شده است: در منابعی که برای این گزارش بررسی شد، نه بیانیه‌ای از این دو شرکت وجود داشت و نه پیوندی به پیش‌نویس یک نهاد استانداردسازی، و گزارش TechCrunch نیز بر روایت Opera تکیه داشت.

تصمیم نهایی با کاربر است. تا زمانی که این قابلیت در بخش تنظیمات و زیربخش Opera AI روشن نشود، هیچ مدلی بارگیری نمی‌شود؛ در آنجا کلیدی با عنوان Enable Web AI API یک مدل سازگار را دریافت می‌کند. پس از آن، مجوزهایی که برای هر سایت جداگانه تعیین می‌شود مشخص می‌کند کدام صفحه‌ها اجازه دسترسی به مدل را دارند. در این مرحله پیش‌نمایش فقط روی رایانه‌های ویندوز ۶۴ بیتی با پردازنده Intel یا AMD و مک‌های دارای Apple silicon کار می‌کند و مک‌های Intel، لینوکس و ویندوز روی Arm فعلاً کنار گذاشته شده‌اند. یادداشت‌های نسخه ۱۳۹، که مرورگر را به Chromium 155 ارتقا می‌دهد، این قابلیت را در فهرست تازه‌ها آورده است.

این عرضه ادامه آزمایشی در سال ۲۰۲۴ است که طی آن Opera در یک نسخه آزمایشی دسترسی به مدل‌های محلی را برای توسعه‌دهندگان فراهم کرد. تفاوت این بار در گستره مخاطبان است. این قابلیت اکنون به مرورگری می‌رسد که کاربران عادی نصب می‌کنند و توسعه‌دهندگان بیرونی هم مسیری رسمی برای استفاده از آن پیدا می‌کنند و دیگر فقط به قابلیت‌هایی که خود Opera می‌سازد وابسته نیستند. شرکت وعده داده است مدل‌های باز بیشتری متناسب با دستگاه‌های مختلف و ابزارهای تازه‌ای برای توسعه‌دهندگان عرضه کند.

حریم خصوصی محور اصلی این طرح است. چون مدل روی خود دستگاه قرار دارد، محتوای صفحه‌ای که WebAI پردازش می‌کند لازم نیست به یک سرویس ابری هوش مصنوعی فرستاده شود و اشتراک جداگانه‌ای هم لازم نیست. Digital Trends یادآوری کرد که مرحله مجوز جداگانه برای هر سایت در اینجا اهمیت واقعی دارد، زیرا سایت‌های شخص ثالث، و نه فقط خود Opera، می‌توانند مدل را روی رایانه بازدیدکننده فراخوانی کنند.

محدودیت‌ها بیشتر عملی‌اند. سرعت و کیفیت پاسخ‌ها به سخت‌افزار کاربر بستگی دارد و Opera جز فهرست سکوهای پشتیبانی‌شده، حداقل نیازمندی‌های عملکردی منتشر نکرده است. یک مدل کوچک محلی در بسیاری از کارها از سامانه‌های بزرگ ابری عقب‌تر خواهد بود. اینکه WebAI به استانداردی واقعی میان مرورگرهای مختلف تبدیل شود یا فقط قابلیتی ویژه Opera بماند، به پذیرش آن از سوی دیگر سازندگان مرورگر بستگی دارد و چنین اتفاقی هنوز رخ نداده است. Opera همزمان آزمایش دیگری به نام HTML-in-Canvas هم عرضه کرد که صفحه‌های وب کارآمد را درون صحنه‌های دوبعدی و سه‌بعدی قرار می‌دهد.

منابع