OpenAI روز ۲۶ اکتبر مجموعه‌ای از ادعاهای علمی را مطرح کرد که در صنعت هوش مصنوعی کم‌سابقه است. این شرکت در یادداشتی در وب‌سایت خود اعلام کرد مدل‌های داخلی‌اش به سه نتیجه رسیده‌اند که پژوهشگران ده‌ها سال در پی آن بوده‌اند: رد «فرضیه زمان نمایی» یا ETH در علوم رایانه نظری، اثبات حدس «هموارسازی موضعی» کریستوفر سوگ (Sogge) در همه ابعاد، و اثبات دقیق وجود نظریه‌های میدان کوانتومی چهاربعدی از جمله کرومودینامیک کوانتومی (QCD). OpenAI هم‌زمان شیوه انتشار چنین دستاوردهایی را تغییر داد و از پژوهشگران سرشناس خواست گروه‌هایی بیرونی برای بررسی و توضیح این نتایج تشکیل دهند.

بیشترین پیامد احتمالی در علوم رایانه است. فرضیه ETH که راسل ایمپالیاتسو، راماموهان پاتوری و فرانسیس زین مطرح کردند، می‌گوید مسائل صدق‌پذیری مانند 3-SAT را نمی‌توان در زمان زیرنمایی حل کرد. صدها نتیجه شرطی درباره دشواری محاسباتی در نظریه گراف، زیست‌شناسی محاسباتی، پایگاه داده و هندسه محاسباتی بر همین پیش‌فرض بنا شده است. دست‌نوشته OpenAI که در مخزن عمومی openai/math تاریخ ۲۵ اکتبر دارد، الگوریتمی قطعی را توصیف می‌کند که همه مقداردهی‌های صادق یک فرمول CNF با عرض ثابت را در زمان زیرنمایی و با حافظه چندجمله‌ای دقیقاً می‌شمارد. اجرای آن روی 3-SAT به معنای فروریختن این فرضیه است. به گفته شرکت، مدل در ۱۶ اکتبر به این رد رسید و صورت‌بندی آن در Lean یک روز بعد کامل شد.

بررسی این ادعا بر عهده ایمپالیاتسو و پاتوری از دانشگاه UC San Diego و رایان ویلیامز از MIT است که پیش‌تر نسخه‌های قوی‌تر این حدس را رد کرده بود. این سه نفر در نامه‌ای سرگشاده که The Next Web بخشی از آن را نقل کرده، تأکید کرده‌اند که مشارکتشان به معنای تأیید نتیجه نیست و ادعایی با این اهمیت باید با دقت از سوی دیگران سنجیده شود. ویلیامز گفته است که گروه هیچ قرارداد محرمانگی امضا نکرده و دستمزدی هم نمی‌گیرد. OpenAI به درخواست این گروه پذیرفته همه داده‌های خام را منتشر کند و هزینه یک کنفرانس درباره پیامدهای این نتیجه را بپردازد. خود شرکت هم می‌گوید تبدیل این نتیجه به الگوریتم‌های کاربردی سریع‌تر به پژوهش‌های گسترده دیگری نیاز دارد.

در ریاضیات، موضوع به چگونگی تمرکز امواج برمی‌گردد. حدس سوگ که در سال ۱۹۹۱ مطرح شد، می‌گوید تمرکز شدید امواج فقط مدت کوتاهی دوام می‌آورد. لری گوث، هونگ وانگ و رویشیانگ ژانگ در سال ۲۰۱۹ حالت دوبعدی را ثابت کردند و وانگ و جاشوا زال در سال ۲۰۲۵ حدس کاکیا را در سه بعد اثبات کردند؛ به نوشته The Verge، وانگ برای همین کار مدال فیلدز گرفت. OpenAI می‌گوید اثبات تازه برای همه ابعاد معتبر است، بر یک معادله دیفرانسیل جزئی کمکی جدید تکیه دارد و در نتیجه حدس کاکیا و حدس تحدید استاین را نیز به‌طور کامل حل می‌کند. خلاصه‌ای که در مخزن آمده و The Verge آن را نقل کرده، محتاطانه‌تر است و از برآوردهای تحدید کروی استاین در درون بازه حدس‌زده‌شده سخن می‌گوید. این نتیجه بدون گروه راهبری منتشر شد، همان روشی که OpenAI در انتشار ۷۲۲ مقاله ریاضی در ۶ اکتبر به کار برده بود.

بخش فیزیک دشوارترین بخش برای ارزیابی است. OpenAI می‌گوید مدل‌هایش نظریه‌های برهم‌کنشی چهاربعدی شامل میدان‌های پیمانه‌ای و فرمیون‌ها، از جمله QCD و ساده‌ترین گسترش یکپارچه مدل استاندارد، را با روش ساختاری تادئوش بالابان به‌طور دقیق ساخته‌اند. یکی از گام‌های این کار وجود نظریه یانگ-میلز خالص را ثابت می‌کند که بخشی از یکی از مسائل جایزه هزاره مؤسسه ریاضی Clay است. دیوید گراس، برنده نوبل، گروه راهبری این کار را با حضور مایکل داگلاس، آرتور جافی، ایگور کلبانوف و نیکیتا نکراسوف هدایت می‌کند. این گروه تصمیم گرفته فعلاً مواد تولیدشده به دست هوش مصنوعی را منتشر نکند و خود گزارشی بنویسد. به گفته شرکت، این اثبات‌ها در ۹ و ۱۸ سپتامبر به دست آمد و صورت‌بندی Lean بخش یانگ-میلز در ۱۶ اکتبر کامل شد.

OpenAI این همکاری‌ها را بر چهار اصل استوار کرده است: شفافیت درباره وجود آن‌ها، چشم‌پوشی شرکت از اعتبار دانشگاهی، به رسمیت شناختن توضیحاتی که گروه‌ها می‌نویسند و استقلال شرکت‌کنندگان. شرکت همچنین به کمک ۵ میلیون دلاری پیشین خود به Simons Foundation برای برگزاری کارگاه‌هایی درباره نتایج تولیدشده با هوش مصنوعی اشاره کرد. OpenAI می‌پذیرد که انتخاب نخستین راهبران تعیین می‌کند چه کسانی زودتر وارد کار شوند. The Verge گزارش داد که AGMAI، هیئتی از مشاوران ریاضی که خود OpenAI تشکیل داده، یک روز پیش‌تر توصیه کرده بود آزمایشگاه‌ها از دسترسی زودهنگام افراد منتخب پرهیز کنند و دلیل آن را نابرابری در دسترسی، اعتبار عاریه‌ای و گزینش جانبدارانه دانسته بود.

هنگام اعلام این خبر هیچ‌یک از سه نتیجه تأیید مستقل نداشت و مواد بخش فیزیک هنوز برای کسی بیرون از گروه گراس قابل بررسی نیست. اگر رد ETH از داوری کارشناسان سربلند بیرون بیاید، بخش بزرگی از کران‌های پایین شرطی در علوم رایانه پشتوانه خود را از دست می‌دهد.

منابع