شرکت OpenAI در گزارشی تازه از دو کارزار نفوذ پنهان خبر داده که دسترسی‌شان به ChatGPT را قطع کرده است؛ یکی از روسیه هدایت می‌شد و دیگری از ایران. در هر دو مورد، مدل‌های این شرکت نقش ابزار پشتیبانی را برای نهادهای پوششی داشتند: سازمان‌ها و شخصیت‌هایی که مستقل به نظر می‌رسیدند اما در عمل پیام‌های همسو با منافع یک دولت را به رسانه‌های واقعی می‌رساندند.

شبکه روسی که OpenAI نام «Dark Clark» را بر آن گذاشته، در آمریکای لاتین یک مرکز به‌ظاهر پژوهشی به نام Social Research Center را اداره می‌کرد که چهره عمومی‌اش شخصیتی ساختگی به نام Mia Clark بود. طبق این گزارش، گردانندگان بیشتر به زبان روسی درخواست می‌نوشتند، با VPN به سرویس وصل می‌شدند و عمده استفاده‌شان نوشتن گزارش‌های داخلی برای یک مافوق ناشناس بود. هدف، تخریب وجهه اوکراین در منطقه و دخالت در سیاست داخلی کشورها، به‌ویژه آرژانتین و بولیوی، بود. OpenAI معتقد است کارکنان محلی بدون آگاهی از ارتباط با یک گروه روسی به کار گرفته شده بودند و این را پیچیده‌ترین ساختار پوششی می‌داند که در دو سال و نیم گذشته متوقف کرده است.

بخشی از کارهایی که این گروه ادعای انجامشان را داشت، پیش‌تر از سوی پژوهشگران مستقل به «Politology» یا «La Compania» نسبت داده شده بود؛ مجموعه‌ای که جانشین شبکه گروه واگنر توصیف می‌شود. در یکی از نمونه‌ها، ایمیلی جعلی به نام اداره آموزش منطقه‌ای لیما از مدارس خواسته بود مراسمی در بزرگداشت استپان باندرا برگزار کنند و بعدها گزارش‌هایی درباره این مراسم در رسانه‌های پرو و لهستان منتشر شد. نمونه دیگر، قراردادی جعلی بود که القا می‌کرد دولت اکوادور در جذب شهروندانش برای ارتش اوکراین دست داشته است؛ ادعایی که راستی‌آزمایان آن را رد کردند. OpenAI در مقیاس IO Breakout Scale که از ۱ تا ۶ درجه‌بندی می‌شود، این عملیات را در رده ۵ قرار داده؛ رده‌ای که از آغاز انتشار این گزارش‌ها هرگز به عملیاتی نداده بود.

شبکه ایرانی با نام «Bogus Bylines» به فارسی کار می‌کرد و متن‌هایی به فارسی و انگلیسی تولید می‌کرد. گردانندگان آن هفت هویت جعلی از روزنامه‌نگاران غربی ساخته بودند تا مقاله‌های بلند درباره جنگ آمریکا و ایران را به رسانه‌های کوچک و متوسط پیشنهاد دهند. OpenAI می‌گوید نزدیک به ۱۰۰ مقاله با این امضاها را در بیش از دوازده نشریه پیدا کرده که قدیمی‌ترینشان به ژوئیه ۲۰۲۵ و تازه‌ترینشان به اکتبر ۲۰۲۶ برمی‌گردد. یکی از این رسانه‌ها نزدیک به ۲ میلیون دنبال‌کننده در فیس‌بوک داشت. این گروه همچنین دسته‌دسته کامنت برای شبکه‌های اجتماعی می‌ساخت که بازخورد چندانی نگرفت؛ از این رو OpenAI بخش مقاله‌ها را در رده ۴ و بخش کامنت‌ها را در رده ۲ ارزیابی کرده است. به باور این شرکت، یک پیمانکار تجاری کارزارهای نفوذ پشت این ماجرا بوده، اما هویتش مشخص نشده است.

نکته جالب این است که هر دو گروه از هوش مصنوعی برای بزرگ‌نمایی موفقیت خود استفاده می‌کردند. تیم ایرانی اثرگذاری را با شمار بازدید پست‌هایی می‌سنجید که زیرشان کامنت گذاشته بود، نه بازدید خود کامنت‌ها؛ و گردانندگان روسی کارهایی را به نام خود ثبت می‌کردند که ظاهراً انجام نداده بودند. OpenAI می‌گوید اطلاعات هر دو پرونده را با مقام‌های مسئول و شرکای صنعتی در میان گذاشته است.

این یافته‌ها برای تحریریه‌ها و تیم‌های نظارت بر محتوا پیام روشنی دارد. از میان ۳۰ عملیات پنهانی که OpenAI می‌گوید از ابتدای ۲۰۲۴ افشا کرده، آن‌هایی که توانستند محتوا را در رسانه‌های واقعی جا بیندازند، بیشترین مخاطب را پیدا کردند. هوش مصنوعی این شیوه‌ها را اختراع نکرده است؛ نمونه‌های قدیمی‌تری مانند روزنامه‌نگار جعلی «Alice Donovan» هم وجود داشته‌اند. اما اجرای آن‌ها را ارزان‌تر و صیقل‌دادنشان را آسان‌تر کرده است.

باید در نظر داشت که این نتایج حاصل تحقیقات خود OpenAI است و بخشی از ارزیابی اثرگذاری بر جست‌وجو در منابع باز تکیه دارد که به اذعان خود شرکت کامل نیست. نسبت دادن این شبکه‌ها به روسیه و ایران بر پایه محل استقرار و رفتار گردانندگان است، نه ارتباطی اثبات‌شده با یک نهاد دولتی مشخص.

منابع